Tên Latin / EN
Polygonum aviculare L.
Dược vị
Biển súc
Polygonum aviculare L. · 萹蓄
Biển súc là toàn cây trên mặt đất của cây Biển súc, một vị thuốc thường dùng trong Đông y để thanh nhiệt, lợi thấp và thông lâm.
Thanh nhiệt táo thấp, lợi niệu thông lâm.Vị đắng, tính hơi hàn.Bàng quang.
Chữ Hán Việt
萹蓄
Nhóm dược lý
Thanh nhiệt táo thấp, lợi niệu thông lâm.
Tính vị
Vị đắng, tính hơi hàn.
Quy kinh
Bàng quang.
Công dụng
Thanh nhiệt lợi thấp: Dùng trong các chứng thấp nhiệt ở hạ tiêu, biểu hiện tiểu tiện khó, tiểu buốt, tiểu rắt. Thông lâm: Hỗ trợ xử lý chứng lâm thuộc thể thấp nhiệt theo biện chứng Đông y. Sát trùng, chỉ ngứa: Trong kinh nghiệm dùng thuốc cổ truyền, Biển súc còn được dùng ngoài trong một số trường hợp ngứa da, thấp chẩn và ngứa vùng sinh dục.
Liều dùng
Liều thường gặp: 9–15g/ngày. Cách dùng: Sắc uống. Khi dùng ngoài có thể nấu nước rửa theo chỉ định phù hợp.
Kiêng kỵ
Người tỳ vị hư hàn, đại tiện lỏng kéo dài cần thận trọng. Người tiểu tiện nhiều do khí hư, thận hư không thuộc thể thấp nhiệt không nên tự ý sử dụng. Phụ nữ mang thai cần được người có chuyên môn đánh giá trước khi dùng.
Kết hợp dược vị
1. Biển súc + Cù mạch Đây là phối hợp kinh điển trong nhóm thuốc thanh nhiệt lợi niệu, thông lâm, thường gặp trong bài Bát chính tán. 2. Biển súc + Hoạt thạch Phối hợp thanh nhiệt, lợi niệu, thông lâm, thường dùng khi thấp nhiệt gây tiểu buốt, tiểu rắt. 3. Biển súc + Xa tiền tử Tăng hướng lợi thấp, thông lâm, dùng trong chứng tiểu tiện không thông lợi do thấp nhiệt. 4. Biển súc + Chi tử Phối hợp thanh nhiệt, tả hỏa, lợi thấp; cần căn cứ biểu hiện lâm sàng để gia giảm.
Diễn giải thêm
Biển súc và Xa tiền tử đều thuộc nhóm thuốc lợi niệu thông lâm, nhưng không hoàn toàn giống nhau. Biển súc thiên về thanh nhiệt táo thấp, còn Xa tiền tử vừa lợi thủy vừa có tác dụng thanh can, minh mục và thanh phế hóa đàm theo lý luận Đông y. Khi gặp bệnh nhân tiểu buốt, tiểu rắt, cần phân biệt thấp nhiệt với khí hư, thận hư hoặc các nguyên nhân tiết niệu khác. Không nên chỉ dựa vào triệu chứng để dùng thuốc.
Trích dẫn cổ phương
Bát chính tán (八正散) là cổ phương nổi tiếng dùng trong chứng thấp nhiệt ở bàng quang, có Biển súc, Cù mạch, Hoạt thạch, Xa tiền tử cùng các vị khác
Bình luận (0)