Tên Latin / EN
Atractylodes macrocephala Koidz.
Dược vị
Bạch Truật
Atractylodes macrocephala Koidz. · Bạch truật (白朮)
Bạch Truật là vị thuốc kiện tỳ, bổ khí, thường được dùng để cải thiện chức năng tiêu hóa.
Thuốc bổ khí kiện tỳVị ngọt, đắng, tính ônTỳ, Vị
Chữ Hán Việt
Bạch truật (白朮)
Nhóm dược lý
Thuốc bổ khí kiện tỳ
Tính vị
Vị ngọt, đắng, tính ôn
Quy kinh
Tỳ, Vị
Công dụng
Kiện Tỳ ích khí, hỗ trợ ăn kém, đầy bụng, mệt mỏi do Tỳ khí hư. Táo thấp, hỗ trợ tiêu chảy, phân lỏng do Tỳ hư thấp thịnh. Lợi thủy, hỗ trợ phù nhẹ do Tỳ hư không vận hóa thủy thấp. Cố biểu, phối hợp trong chứng vệ khí không vững, dễ cảm. An thai, dùng trong một số chứng thai động do Tỳ khí hư. Hỗ trợ chóng mặt, nặng đầu do đàm thấp phát sinh từ Tỳ hư.
Liều dùng
6-12g mỗi ngày, dùng dưới dạng sắc hoặc bột
Kiêng kỵ
Thận trọng khi âm hư, tân dịch hao tổn, táo bón do nhiệt. Không nên dùng tùy tiện liều cao trong chứng thấp nhiệt thực chứng. Người có biểu hiện khô miệng, khát nhiều, đại tiện táo cần cân nhắc vì Bạch truật có tác dụng táo thấp.
Kết hợp dược vị
Bạch truật + Đảng sâm + Phục linh + Cam thảo: kiện Tỳ ích khí, tiêu biểu trong Tứ Quân Tử Thang. Bạch truật + Hoàng kỳ + Phòng phong: ích khí cố biểu trong Ngọc Bình Phong Tán. Bạch truật + Hoài sơn + Ý dĩ nhân: kiện Tỳ, hóa thấp, hỗ trợ tiêu chảy và ăn kém. Bạch truật + Phục linh + Trần bì: kiện Tỳ, táo thấp, lý khí, giảm đầy trướng. Bạch truật + Bạch thược: kiện Tỳ, dưỡng huyết, hỗ trợ tiêu chảy và đau bụng do Tỳ hư.
Diễn giải thêm
Bạch truật là vị thuốc quan trọng của nhóm bổ khí kiện Tỳ, đồng thời có tác dụng táo thấp và lợi thủy. Trong lý luận Đông y, Tỳ chủ vận hóa; khi Tỳ khí hư, thủy thấp dễ đình trệ gây ăn kém, đầy bụng, tiêu chảy, nặng người hoặc phù nhẹ. Bạch truật thường được dùng để phục hồi chức năng vận hóa này. So với Hoài sơn, Bạch truật thiên về kiện Tỳ, táo thấp mạnh hơn; Hoài sơn thiên về bổ Tỳ, bổ Phế, ích Thận và cố sáp. Vì vậy hai vị thường được phối hợp trong các bài bổ Tỳ lâu ngày.
Trích dẫn cổ phương
《神农本草经》 ghi nhận Bạch truật với công năng liên quan đến kiện Tỳ, ích khí, táo thấp và trừ phong thấp. 《本草纲目》 ghi nhận Bạch truật có tác dụng bổ Tỳ, ích khí, táo thấp, lợi thủy và an thai. Trong 《医学启源》, Bạch truật được xếp vào nhóm vị thuốc quan trọng để kiện Tỳ và bổ trung khí.
Bình luận (0)