Tên Latin / EN
Cynanchum stauntonii (Decne.) Schltr. ex H.Lév.
Dược vị
Bạch Tiền
Cynanchum stauntonii (Decne.) Schltr. ex H.Lév. · 白前
Bạch tiền là vị thuốc hóa đờm, giáng khí, chỉ khái trong Đông y. Thường được sử dụng trong các bài thuốc cổ truyền dành cho chứng ho có đờm, đờm khó khạc và phế khí nghịch.
Hóa đàm chỉ khái – giáng khí.Cay, đắng; tính hơi ôn.Phế.
Chữ Hán Việt
白前
Nhóm dược lý
Hóa đàm chỉ khái – giáng khí.
Tính vị
Cay, đắng; tính hơi ôn.
Quy kinh
Phế.
Công dụng
Giáng khí hóa đờm: Theo Đông y, Bạch tiền được dùng trong các chứng phế khí nghịch gây ho và có đờm. Chỉ khái: Có thể phối hợp trong các bài thuốc cổ truyền nhằm giảm ho, đặc biệt khi ho đi kèm đờm và khí nghịch. Hỗ trợ xử lý ho có đờm: Được sử dụng theo biện chứng trong các bài thuốc trị ho do nhiều thể bệnh khác nhau; cần phân biệt nguyên nhân gây ho trước khi dùng. Điều hòa phế khí: Trong lý luận Đông y, Bạch tiền thiên về giáng khí, thường được phối hợp với các vị tuyên phế hoặc hóa đờm tùy biểu hiện.
Liều dùng
Liều thường gặp: Khoảng 3–10 g/ngày, tùy chuyên luận và dạng bào chế. Cách dùng: Thường dùng dưới dạng thuốc sắc hoặc phối hợp trong bài thuốc theo hướng dẫn chuyên môn. Dược liệu cần được định danh đúng và đạt tiêu chuẩn chất lượng.
Kiêng kỵ
Người có tỳ vị hư yếu hoặc đại tiện lỏng kéo dài nên thận trọng khi sử dụng. Phụ nữ mang thai, người đang cho con bú hoặc người có bệnh nền cần hỏi ý kiến chuyên gia y tế trước khi dùng. Không tự điều trị ho kéo dài, ho ra máu, khó thở, đau ngực hoặc sốt dai dẳng bằng Bạch tiền. Cần phân biệt Bạch tiền (白前) với Tiền hồ (前胡) và Bạch vi (白薇), vì đây là những dược liệu khác nhau về nguồn gốc thực vật và đặc điểm sử dụng.
Kết hợp dược vị
1. Bạch tiền + Tử uyển Theo Đông y, Bạch tiền thiên về giáng khí hóa đờm; Tử uyển thiên về nhuận phế chỉ khái. Phối hợp có thể được cân nhắc trong một số chứng ho kèm đờm. 2. Bạch tiền + Cát cánh Cát cánh thiên về tuyên phế, khử đờm; Bạch tiền thiên về giáng khí. Phối hợp nhằm điều hòa phế khí trong các bài thuốc trị ho có đờm theo biện chứng. 3. Bạch tiền + Bách bộ Bách bộ thiên về nhuận phế chỉ khái; Bạch tiền thiên về giáng khí hóa đờm. Có thể được cân nhắc trong các chứng ho kéo dài, nhưng cần đánh giá nguyên nhân gây ho. 4. Bạch tiền + Cam thảo Cam thảo thường được dùng để điều hòa bài thuốc và hỗ trợ phép trị ho. Liều lượng cần được lựa chọn theo bài thuốc và tình trạng người bệnh.
Diễn giải thêm
Bạch tiền là vị thuốc thiên về giáng khí hóa đờm. Trong lý luận Đông y, khi phế khí nghịch lên có thể xuất hiện ho, đờm và cảm giác khó khạc; phép trị thường kết hợp giáng khí với hóa đờm hoặc chỉ khái tùy thể bệnh. Tên gọi Bạch tiền dễ bị nhầm với Tiền hồ do cùng có chữ “tiền” trong tên Hán Việt. Khi xây dựng cơ sở dữ liệu dược liệu, cần lưu riêng tên Hán tự, tên khoa học và bộ phận dùng để bảo đảm định danh chính xác.
Bình luận (0)