Tên Latin / EN
Angelica dahurica (Fisch. ex Hoffm.) Benth. & Hook. f.
Dược vị
Bạch Chỉ
Angelica dahurica (Fisch. ex Hoffm.) Benth. & Hook. f. · Bạch chỉ (白芷)
Bạch Chỉ là dược liệu giải biểu, tán hàn, chỉ thống, thường dùng trong điều trị đau đầu và cảm mạo.
Thuốc giải biểu tán hàn chỉ thốngVị cay, tính ônPhế, Vị, Đại Trường
Chữ Hán Việt
Bạch chỉ (白芷)
Nhóm dược lý
Thuốc giải biểu tán hàn chỉ thống
Tính vị
Vị cay, tính ôn
Quy kinh
Phế, Vị, Đại Trường
Công dụng
Giải biểu tán hàn, khu phong. Thông khiếu, đặc biệt hỗ trợ nghẹt mũi, viêm xoang, chảy mũi thuộc phong hàn. Chỉ thống, thường dùng trong đau đầu vùng trán, đau răng, đau mặt. Trừ thấp, thông khiếu, giảm cảm giác nặng đầu do thấp tà. Tiêu thũng, bài nùng, dùng trong một số chứng mụn nhọt, sưng đau theo biện chứng. Có thể dùng ngoài trong một số phương pháp Đông y truyền thống.
Liều dùng
3-9g mỗi ngày, sắc uống
Kiêng kỵ
Thận trọng khi âm hư hỏa vượng, huyết hư sinh nhiệt. Không nên dùng kéo dài hoặc liều cao khi không có phong hàn, thấp tà. Người có cơ địa khô táo cần thận trọng vì Bạch chỉ có tính cay, ấm và phát tán. Phụ nữ mang thai nên sử dụng theo chỉ định chuyên môn.
Kết hợp dược vị
Bạch chỉ + Tân di + Thương nhĩ tử: thông khiếu, hỗ trợ nghẹt mũi, viêm mũi xoang thuộc phong hàn. Bạch chỉ + Khương hoạt + Xuyên khung: khu phong tán hàn, chỉ thống, dùng trong đau đầu do ngoại cảm. Bạch chỉ + Tế tân + Xuyên khung: tán hàn, thông khiếu, giảm đau đầu và đau răng. Bạch chỉ + Bồ công anh + Kim ngân hoa + Liên kiều: thanh nhiệt giải độc, tiêu thũng bài nùng trong một số chứng nhọt. Bạch chỉ + Phòng phong: khu phong, giải biểu, thắng thấp.
Diễn giải thêm
Bạch chỉ là vị cay, ấm, có tác dụng giải biểu và khu phong, đặc biệt nổi bật ở khả năng thông khiếu và chỉ thống vùng đầu mặt. Vì vậy thường được phối hợp trong các chứng nghẹt mũi, đau đầu vùng trán, đau răng hoặc đau vùng mặt do phong hàn thấp. Bạch chỉ cũng có tác dụng tiêu thũng, bài nùng, nên xuất hiện trong một số bài thuốc trị mụn nhọt, sưng đau theo biện chứng. Có thể phân biệt với Khương hoạt: Bạch chỉ thiên về đầu, mặt, mũi và răng, còn Khương hoạt thiên về đầu, cổ gáy và phần thân trên, đặc biệt trong phong hàn thấp tý.
Trích dẫn cổ phương
《神农本草经》 ghi nhận Bạch chỉ với công năng liên quan đến khu phong, giải biểu và trị các chứng đau đầu, đau răng. 《本草纲目》 ghi nhận Bạch chỉ có tác dụng giải biểu, khu phong, thông khiếu, chỉ thống và tiêu thũng bài nùng.
Bình luận (0)